1. ไซนัสอักเสบคืออะไร
ไซนัสอักเสบคือ ภาวะที่มีการอักเสบติดเชื้อในโพรงไซนัส ข้างจมูก ซึ่งโดยปกติคนเราจะมีอยู่ทั้งหมดสี่คู่ ส่วนใหญ่ตำแหน่งที่เป็นบ่อยๆ จะอยู่ที่ใต้ตาทั้งสองข้าง ตัวโรคเองแบ่งเป็นสองประเภทใหญ่ๆ คือ ไซนัสอักเสบแบบเฉียบพลัน และแบบเรื้อรัง โดยดูที่ระยะเวลาที่เป็นคือ หากระยะที่เป็นน้อยกว่า สามเดือน เรียกว่าเฉียบพลัน แต่หากมากกว่าสามเดือน เรียกว่า เรื้อรัง
2. คนทั่วไปจะรู้ได้อย่างไรว่าเป็น
อาการสำคัญของไซนัสคือ คัดแน่นจมูก ข้างใดข้างหนึ่ง หรือสองข้าง. มีน้ำมูกเขียวหรือเหลืองไหล. มีอาการปวดบริเวณใบหน้า เช่น ใต้ตา หรือ ระหว่างคิ้ว บางคนปวดร้าวไปท้ายทอย หรือปวดตื้อๆ หาจุดชัดเจนไม่ได้ นอกจากนี้ อาจจะมีอาการหายใจได้กลิ่นน้อย หรือไม่ได้กลิ่นเลย
3. หากคิดว่าเราน่าจะเป็น ต้องทำอย่างไรบ้าง
หากคิดว่าตัวเองน่าจะเป็น ให้มาตรวจที่แผนกหู คอ จมูก ได้ ทุกวันเวลาราชการ ปกติแพทย์จะซักประวัติเกี่ยวกับอาการ และโรคประจำตัวที่เกี่ยวข้อง ตรวจร่างกายโดยเฉพาะบริเวณจมูก และคอ เพื่อดูว่ามีลักษณะของน้ำมูกข้นไหลลงคอหรือไม่ เยื่อบุจมูกบวมหรือเปล่า มีภาวะผิดปกติอะไรร่วมอยู่บ้าง เช่นบางรายพบว่าเป็นริดสีดวงจมูก บางรายพบลักษณะของเชื้อรา ผนังกั้นจมูกคด
คนไข้บางท่านแพทย์อาจจะให้ทำการถ่ายภาพ x-ray เพื่อดูภาวะของหนองในโพรงไซนัสจมูก หรือ อาจทำการส่องกล้องเพื่อดูภายในโพรงจมูกอย่างละเอียด ซึ่งก็จะช่วยวินิจฉัยแยกโรคจากภาวะอื่นๆได้ด้วย
4. รักษาอย่างไร
ปัจจุบันการรักษาไซนัส ก็ยังจำเป็นต้องทานยาอยู่ หากเป็นแบบติดเชื้อยาหลักก็ยังเป็นยาปฏิชีวนะ ซึ่งจะให้ประมาณ อย่างน้อย 1-2 อาทิตย์ โดยให้ร่วมกับการใช้ยาพ่นจมูกด้วย นอกจากนี้ การล้างจมูก การทานยาลดปวด ยาลดอาการคั่งในจมูกก็สามารถลดอาการของโรคได้
5. หายขาดหรือไม่ แล้วถ้าเป็นนานๆ ไม่หายจะเป็นอันตรายหรือไม่
โรคไซนัสอักเสบเฉียบพลันหายขาดได้ และหากเป็นไม่ควรนิ่งนอนใจ ต้องทานยา หรือพ่นยาให้ครบตามคำแนะนำของแพทย์ หากผู้ป่วยปล่อยให้อาการเป็นมากขึ้นเรื่อยๆ อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ ซึ่งพบว่ามีโอกาสขึ้นไปที่ตา บางรายเป็นน้อยแค่ตาบวม แต่บางรายอาจถึงขั้นตาบอด
6. เคยได้ยินบางคนต้องผ่าตัดจริงหรือไม่
จริง. ในโรคไซนัสอักเสบเรื้อรังนั้นผู้ป่วยบางรายไม่ตอบสนองต่อยาแม้ว่าจะให้เต็มที่แล้ว แพทย์ต้องพิจารณาทำเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์และทำการผ่าตัดรักษา ต้องดมยาสลบ ทุกวันนี้มีการผ่าตัดผ่านกล้อง เพื่อรักษาโรคไซนัสอักเสบเรื้อรังให้หาย การผ่าตัดจะทำทุกอย่างผ่านรูจมูก ดังนั้นจึงไม่มีแผลภายนอกให้เห็น เมื่อผ่าเสร็จจะนอนโรงพยาบาลอีก 1-2 คืนแล้วจึงกลับบ้าน การผ่าตัดผ่านกล้องแบบนี้ได้รับความนิยมมาก และกลายเป็นการผ่าตัดหลักในปัจจุบัน มีโรงพยาบาลที่ผ่าตัดแบบนี้ได้มากมายทั่วประเทศ
7. มีวิธีป้องกันไม่ให้เป็นหรือไม่
มี. สำหรับโรคไซนัสอักเสบเฉียบพลันคือการพยายามรีบรักษาตัวเองหากมีอาการเป็นหวัด หรือภูมิแพ้กำเริบ เนื่องจากหากไม่รักษา หรือรักษาแล้วรีบหยุดยาเอง หรือลืมกินยา จะทำให้อาการหวัดนั้นรุนแรงขึ้นแล้วเปลี่ยนไปเป็นไซนัสอักเสบได้ ส่วนแบบเรื้อรังนั้นขณะนี้ยังไม่มีการป้องกันที่ได้ผลดี
8. อย่างนี้เป็นหวัดแล้วต้องรีบพบแพทย์ทันทีเลยหรือไม่
หากเป็นหวัดทั่วๆไป คือมี อาการคัดจมูก น้ำมูกไหลใสๆ ปวดหัว เป็นไข้ สามารถปรึกษาเภสัช หรือปรึกษาแพทย์ที่รพ.ชุมชนใกล้บ้าน แล้วทานยาก่อนได้ หากดีขึ้นก็ทานต่อไปจนครบเจ็ดถึงสิบวัน แต่หากเลยสิบวันแล้วอาการไม่หาย หรือเป็นมากขึ้น ควรสงสัยแล้วว่าตัวเองอาจเป็นไซนัสอักเสบ สังเกตได้ว่า น้ำมูกจะเริ่มเปลี่ยนสีและข้นขึ้น อาจมีไข้ ปวดใบหน้ามากขึ้น แน่นจมูกหายใจไม่โล่ง หรือได้กลิ่นลดลง ให้กลับไปพบแพทย์เพื่อปรึกษาอาการซ้ำดูอีกที
นพ.วิรัช จิตสุทธิภากร