ผมเป็นหมอหู คอ จมูก ที่เลือกทำงานด้านจมูก ภูมิแพ้ และการผ่าตัดไซนัส และได้พบว่าคนไข้บางคนมีอาการมาหลายปี บางคนไม่ได้กลิ่น บางคนหายใจไม่สะดวก ต้องใช้ยาซ้ำๆ และบางคนเคยผ่าตัดมาแล้วแต่ยังมีปัญหาอยู่ สิ่งที่ผมสนใจจึงค่อยๆ ขยับจากการรักษาโรคไซนัสทั่วไป ไปสู่โรคที่ซับซ้อนและการผ่าตัดแก้ไขในคนที่เคยผ่าตัดมาแล้ว

ประสบการณ์สอนผมว่าการผ่าตัดที่ดีเริ่มจากการวินิจฉัยให้ถูกและรู้ว่าเรากำลังพยายามแก้อะไร ภาพ CT ที่ผิดปกติไม่ได้หมายความว่าต้องผ่าตัดทุกครั้ง บางคนควรรักษาด้วยยา บางคนควรผ่าตัด และบางคนควรรอดูอาการ การตัดสินใจตรงนี้สำคัญพอๆ กับฝีมือในห้องผ่าตัด

ในเคสที่ยาก โดยเฉพาะคนที่เคยผ่าตัดมาก่อน กายวิภาคมักเปลี่ยนไป มีพังผืด และบางจุดอยู่ใกล้ตา เส้นประสาท หรือสมอง ผมรู้ว่าจะไปต่ออย่างไร และที่สำคัญคือ รู้ว่าเมื่อไหร่ควรหยุด เราไม่ได้ตั้งเป้าว่าจะต้องเปิดไซนัสทุกช่องเสมอ หรือทำให้ภาพหลังผ่าตัดดูสมบูรณ์ที่สุด สิ่งที่ผมคิดระหว่างผ่าตัดเสมอคือ สิ่งที่กำลังทำอยู่ช่วยคนไข้แค่ไหน และความเสี่ยงจากการทำต่อคุ้มกันหรือยัง ระหว่างผ่าตัดความปลอดภัยต้องมาก่อน หลายครั้ง ความต่างระหว่างการผ่าตัดที่ดีและการผ่าตัดที่อันตราย อยู่ตรงการตัดสินใจเพียงไม่กี่นาที

นอกจากรักษาคนไข้ ผมยังสอนนักศึกษาแพทย์ แพทย์ประจำบ้าน และทำงานวิจัยด้านโรคจมูกและไซนัสมา งานวิจัยช่วยเตือนผมอยู่เสมอว่า สิ่งที่เราเชื่อจากประสบการณ์อาจผิดได้ และคำตอบที่เคยถูกเมื่อสิบปีก่อนอาจไม่ใช่คำตอบที่ดีที่สุดในวันนี้ ผมจึงยังอ่าน ยังทำวิจัย และยังเรียนรู้จากคนไข้เสมอๆ หลังทำงานมาหลายปี วิธีคิดของผมค่อนข้างง่าย

วินิจฉัยให้ถูก
รักษาเท่าที่จำเป็น
ผ่าตัดเมื่อมีเหตุผล
และรู้ว่าเมื่อไหร่ควรหยุด

เป้าหมายสุดท้ายคือให้คนไข้กลับไปหายใจ นอนหลับ ได้กลิ่น และใช้ชีวิตได้ดีขึ้น โดยได้รับการรักษาเท่าที่เขาจำเป็นจริงๆ
----------------------------------------
รักษา-ผ่าตัด-โรคที่เกี่ยวข้องกับภูมิแพ้ ไซนัส และก้อนมะเร็ง/เนื้องอกต่างๆในโพรงจมูกและไซนัส กระบอกตา ขั้วประสาทตา ฐานกะโหลก ท่อน้ำตา ผ่านกล้องเอ็นโดสโคป แบ่งเป็น 3 ประเภท เช่น

1. กลุ่มไซนัส ริดสีดวงจมูกดื้อยา-Refractory CRSwNP, ไซนัสร่วมกับโรคหืด (Asthma) หรือไวต่อ ASA (AERD), ผ่าตัดที่ไซนัสหน้าผาก (frontal sinus/mucocele), มีพังผืดเกาะ (Scarring) หรือกระดูกงอกใหม่บังช่องเปิดไซนัส (Neo-osteogenesis), เคสซับซ้อนและผ่าตัดแก้ไขซ้ำ 

2. กลุ่มภูมิแพ้ ผ่าตัดแก้คัดจมูก จี้เส้นประสาทน้ำมูก ผนังจมูกคด

3. กลุ่มเนื้องอก-มะเร็ง-อื่นๆ ผ่าตัดเอาก้อนเนื้อออกผ่านกล้อง ร่วมประเมินความเป็นไปได้ในการหายขาด ตรวจรักษากระดูกตายจากรังสี รักษาเลือดกำเดาไหลทุกรูปแบบ รวมถึงเลือดกำเดาไหลจากกรรมพันธุ์ (HHT)

งานวิจัยและการผ่าตัดที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารทางการแพทย์ชั้นนำ เช่น IFAR, Rhinology, หรือ Laryngoscope ดูเพิ่มเติมได้ที่ Google Scolar
------
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ.วิรัช จิตสุทธิภากร
ตรวจและปรับปรุงล่าสุด 19สิงหาคม 2569